Przeglądałam przed chwilą wysłane maile. Czasami tak jest, że Ktoś pisze do mnie a ja odpisuję i wiesz co, czasami sama siebie zaskakuję tymi odpowiedziami. Myśli przelane na papier (lub ekran komputera) wyglądają zupełnie inaczej niż te same myśli kłębiące się w głowie. Wracając jednak do maila. Był/jest on o sprawie ważnej - wyborach, których codziennie dokonujemy. Myślę, że możesz być tym tematem żywo zainteresowany. Siądź więc wygodnie, przygotuj kubek herbaty z cytryną i oderwij się na chwilę od tego co zwykle robisz. Przed Tobą otwiera się właśnie część moich przemyśleń dotyczących "wybierania".
Według egzystencjalistów całe nasze życie przesiąknięte jest brakiem. Gonimy więc za różnymi rzeczami, żeby ten brak wypełnić... wybieramy pewne rzeczy, by uzyskać "całość", pełnię... ale tak naprawdę, dzięki rzeczom nigdy nie uzyskamy poczucia zapełnienia braku... określamy się poprzez coś, bo nie chcemy być nie określeni, chcemy być "jacyś". Jesteśmy skazani na samookreślanie się - bezmyślne (poprzez bezrefleksyjne uleganie wpływom zewnętrznym) lub świadome (poprzez bardziej lub mniej trafne wybory)... Ten brak, niepełność ludzkiej egzystencji jest siłą napędową, motorem zmiany, skierowaniem ku przyszłości. Gdyby go nie było - byłaby stagnacja, martwe trwanie w teraźniejszości.
Cechą kultury nowożytnej (tak, tak naszej ;) jest to, że oferuje ona wiele możliwości i nikłą pomoc w dokonywaniu między nimi wyboru. Samorealizacja, określanie siebie jest więc poszukiwaniem równowagi między możliwościami a związanym z ich wyborem ryzykiem.
Wybory, jakich nieustannie dokonujemy, nie dotyczą tylko czasu wolnego, czy konsumpcji. Wybieramy określony styl życia. Wielość możliwości odnosi się także do intymnych relacji z innymi ludźmi...
Kiedyś ktoś powiedział, że rozwój indywidualny można określić jako zmianę pytań, na których znalezienie odpowiedzi jest dla jednostki naglące i istotne. Z czasem stawiamy sobie coraz więcej pytań, a być może coraz mniej jest odpowiedzi... coraz więcej wątpliwości. Na szczęście, chociaż uciążliwe, jest to zdrowe - zmusza nas do myślenia, do odnajdywania różnych kolorów (a nie zamykania się w prostym, czarno-białym świecie).
Nasza tożsamość (poczucie, że ja to ja, mimo upływu czasu ;) jest otwartym zagadnieniem, ciągle domaga się określenia, ciągle zmienia się w czasie, w zależności od doświadczeń, które nas dotykają. Ciągle wybieramy siebie, na nowo definiujemy siebie (niekoniecznie na poziomie świadomym).
Według Sartr'a Świata nie wybieramy, w świat jesteśmy "rzuceni", ale siebie musimy wybierać niezależnie od świata, jaki jest nam dany...
Z wyborami więc sprawa nie zawsze jest prosta. Czasami im wybór jest dla nas ważniejszy, tym trudniej podjąć decyzję (przynajmniej mnie), tym więcej może pojawić się wątpliwości przed/po jego podjęciu (przynajmniej czasami)...
Każdy z nas prawdopodobnie jest po raz pierwszy na tym świecie więc wszystko co nas spotyka w życiu, z pewnej perspektywy, możemy potraktować jako "pierwsze", coś co jeszcze nigdy się nie wydarzyło. Celowo pomijam tutaj fakt, że mamy tendencję do powtórnego doprowadzania do i przeżywania tych samych (czasami niezbyt miłych dla nas) sytuacji. Biorąc pod uwagę jednak kontekst, nawet jeżeli na pewnym poziomie ogólności sytuacja się powtarza, to i tak okoliczności jej zaistnienia będą inne.
Jesteśmy więc rzuceni w świat, mamy podejmować decyzje, mamy żyć w jakiś tam sposób, a tak naprawdę nie wiemy dokładnie jak powinno być. Często nie wiemy nawet jak chcemy żeby było. Nie mamy recepty na dobre życie. Konstruujemy siebie, swoją egzystencję na tyle świadomie na ile możemy, na tyle dobrze na ile nam się wydaje. Do tego wszystkiego jesteśmy odpowiedzialni za swoje decyzje i wybory...
Czas płynie, Świat się zmienia, jesteśmy coraz bardziej doświadczeni i może okazać się, że wcześniej dokonany wybór (zgodnie z ówczesną naszą wiedzą - dobry) okazuje się być niekoniecznie najszczęśliwszym...
I co wtedy?
Mamy kilka wyjść:
- Możemy przestać o tym myśleć - ale zwykle się to nie udaje
- Możemy żyć zgodnie z tym wyborem
- Możemy zweryfikować ten wybór, zmienić go.
I tutaj kolejne pytanie: co jest najmniej uciążliwe?
Wszystko zależy od konkretnej osoby i rodzaju wyboru którego dokonała. Warto rozważyć krótko i długofalowe konsekwencje potencjalnych działań.
Może okazać się, że coś będzie bolesne na krótką metę, a mniej bolesne na długą. Albo odwrotnie. Według mnie nigdy tak do końca nie będziemy pewni trafności swego wyboru. W jednej chwili może nam się wydawać, że "tak to jest to", po czym w następnej chwili będziemy się wahać, albo całkiem zmienimy zdanie, by kiedyś wrócić do tego pierwszego. I tak w kółko. Im więcej będziemy myśleć, tym być może będzie trudniej. Im bardziej refleksyjni jesteśmy, tym więcej o tym myślimy....
Owocnych refleksji o wyborach życzę.
Olga Rzycka
